Je doet het of je doet het niet

Er is een schitterende scène in de Steven Spielberg film ‘Amistad’. Het onmogelijke is net gebeurd: Een groep mensen die als slaven uit Afrika zijn gehaald hebben de rechtzaak gewonnen. En daarmee hun vrijheid. Ten minste, dat denken ze.

Wat bijna onmogelijk is gebeurt toch: De president bestrijdt de uitspraak van de rechter. En dus moet de advocaat de vreselijke boodschap overbrengen dat ze nogmaals naar de rechtzaal zullen moeten.

De advocaat probeert eerst een draai te geven aan zijn verhaal, maar de officieuze leider van de groep snapt het niet. De advocaat had toch aangegeven dat als ze zouden winnen dat ze dan vrij zouden zijn?

Dus wil de advocaat zeggen dat hij iets anders had willen zeggen. Alleen kan de tolk dat niet vertalen.

  • I can’t translate that.
  • You can’t translate what?
  • I can’t translate ‘should’.
  • You’re saying there is no word in Mende for ‘should’?
  • No, either you do something or you don’t do it.

Het is echt decennia geleden dat ik deze film heb gezien en toch is dit stuk me altijd bij gebleven. Hoe krachtig is het als het principe van ‘je doet iets of je doet het niet’ zó in een cultuur zit dat de taal geen mogelijkheid geeft om van dat principe af te wijken?

In mijn dagelijks leven heeft dit inmiddels z’n effect. Het gebeurt nog maar zelden dat ik me uitdruk in zinnen als ‘Had ik maar…’ of ‘Dat had ik anders willen doen’. Dat ik me niet meer zo uitdruk heeft te maken met dat ik het ook niet meer dénk. En daardoor voel ik me krachtiger en meer verantwoordelijk.

Met coaching grijp ik hier met enige regelmaat op terug, met name als een cliënt de neiging heeft om te blijven hangen in het verleden. Het is dan mijn taak om de cliënt te helpen herinneren aan de waarheid dat het verleden nou eenmaal het verleden is. Je kunt hoog of laag springen maar dat verleden verandert niet.

Wat je wél kunt veranderen is welke rol je het verleden laat spelen in het heden, en daarmee in de toekomst. Bijvoorbeeld door traumatische herinneringen te verwerken. Of een einde te maken aan rouw. Of angsten die je hebt opgedaan in je verleden los te laten. Dat lukt niet altijd even makkelijk, ons brein is nou eenmaal een supercomputer die we kregen zonder handleiding. Gelukkig dat je dan naar een Destination Coach kunt gaan voor vakkundige en liefdevolle hulp.

Hieronder kort (9 seconden) het fragment waar het om gaat: